Đối với Đào Xuân Tình, sưu tập xe đạp Peugeot không chỉ là một sở thích. Bộ sưu tập hơn 300 chiếc xe đạp cổ, có niên đại từ năm 1892 đến năm 1992, phản ánh niềm đam mê suốt đời của ông đối với nghề thủ công và niềm tin rằng mỗi chiếc xe đều mang trong mình ký ức về một thời đã qua. Phóng viên Lê Hương của báo Việt Nam News đã có cuộc trò chuyện với ông về niềm đam mê này.
Đối với tôi, sưu tầm không chỉ là một sở thích. Đó là một sứ mệnh.
Vào năm 1975, khi tôi sắp tốt nghiệp trung học, việc sở hữu một chiếc xe đạp Peugeot ở Hà Nội là một niềm tự hào. Đó là một tài sản quý giá, gần như là một thứ xa xỉ đối với nhiều người.
Từ sự ngưỡng mộ đó, tôi ấp ủ một ước mơ giản dị: rằng có lẽ vài thập kỷ sau, khi bắt đầu sự nghiệp, tôi sẽ có thể sở hữu một chiếc. Và năm 1983, cuối cùng tôi đã làm được.
Từ chiếc xe đạp đầu tiên đó, tôi dần nhận ra rằng Peugeot không chỉ là phương tiện giao thông mà còn là nơi lưu giữ những kỷ niệm từ một giai đoạn khó khăn nhưng đầy ý nghĩa ở miền Bắc Việt Nam.
Càng dành nhiều thời gian sưu tầm, tôi càng nhận ra rằng xe đạp Peugeot không chỉ là những phương tiện thông thường.
Chúng giống như tàu thuyền hoặc máy bay theo một cách nào đó, nhưng có một đặc điểm độc đáo: chúng có giống.
Tôi bắt đầu tìm kiếm những cặp xe đạp phù hợp - xe đạp nam và nữ cùng kiểu dáng, màu sắc và tình trạng.
Với tôi, họ giống như những cặp đôi, như những gia đình.
Sau đó, tôi bổ sung thêm xe đạp trẻ em để hoàn thiện những bộ sưu tập gia đình đó.
Kết quả là, bộ sưu tập đã phát triển thành một thế giới sống động phản ánh cuộc sống con người.
Một số chiếc xe đạp giống như tri kỷ, số khác lại lưu giữ những kỷ niệm gia đình.
Cùng nhau, chúng kể những câu chuyện về sự thanh lịch, nghệ thuật và lịch sử.
Niềm đam mê của tôi ngày càng lớn mạnh vì tôi bị cuốn hút bởi vẻ đẹp của từng chi tiết.
Một chiếc xe đạp Peugeot có gần 200 bộ phận - thép, da và cao su - tất cả được lắp ráp thành một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh.
Vẻ đẹp của nó không chỉ hiện hữu bằng mắt thường mà còn thấm đẫm trong tâm hồn.
Trước đây bạn từng nói xe đạp Peugeot có thể "kể những câu chuyện lịch sử". Bạn có thể giải thích rõ hơn được không?
Hãy tưởng tượng Hà Nội trước năm 1975. Những người sở hữu xe đạp Peugeot thường là những người khá giả. Vào cuối tuần, bạn sẽ thấy họ đạp xe qua các con phố hoặc công viên, ăn mặc lịch sự, thường mang theo báo hoặc sách.
Những chiếc xe đạp này không chỉ chở người. Chúng còn chở cả tình yêu, tri thức và vẻ đẹp. Vì vậy, khi nhìn vào một chiếc Peugeot cũ, tôi không chỉ thấy một vật thể; tôi thấy cả một thời đại.
Hãy tưởng tượng Hà Nội trước năm 1975. Những người sở hữu xe đạp Peugeot thường là những người khá giả. Vào cuối tuần, bạn sẽ thấy họ đạp xe qua các con phố hoặc công viên, ăn mặc lịch sự, thường mang theo báo hoặc sách.
Những chiếc xe đạp này không chỉ chở người. Chúng còn chở cả tình yêu, tri thức và vẻ đẹp. Vì vậy, khi nhìn vào một chiếc Peugeot cũ, tôi không chỉ thấy một vật thể; tôi thấy cả một thời đại.
Hiện tôi sở hữu hơn 300 chiếc xe đạp Peugeot, tất cả đều được sản xuất và lắp ráp tại Pháp trước năm 1992.
Tiêu chí của tôi rất khắt khe: mỗi chiếc xe đạp phải giữ nguyên trạng và duy trì ít nhất 80% chất lượng ban đầu.
Mỗi chiếc xe đạp đều được đội ngũ kỹ thuật bảo dưỡng cẩn thận.
Peugeot là một thương hiệu rất bảo thủ; các bộ phận từ các mẫu xe khác nhau hiếm khi có thể hoán đổi cho nhau, vì vậy việc bảo tồn tính nguyên bản là điều thiết yếu.
Ngoài xe đạp, tôi còn sưu tầm hơn 300 máy may cổ được sản xuất trước năm 1955, tất cả đều vẫn còn hoạt động tốt.
Đặc biệt, những chiếc bàn của họ được phục chế bằng gỗ từ các xác tàu đắm, loại gỗ đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, mang dấu ấn của thời gian và biển cả.
Ngoài ra, tôi sở hữu khoảng 600 chiếc đồng hồ treo tường và hơn 400 chiếc đồng hồ đeo tay, trong đó có nhiều chiếc Seiko sản xuất trước năm 1970 vẫn còn trong tình trạng tuyệt vời.
Đúng vậy. Tôi không sưu tầm đồng hồ để xem giờ mà để suy ngẫm về thời gian.
Ai cũng có 24 giờ mỗi ngày, nhưng cách mỗi người sử dụng thời gian đó mới quyết định giá trị của nó.
Còn với xe đạp và máy may, tôi muốn chúng kể những câu chuyện, những câu chuyện về con người, lịch sử và những giá trị trong quá khứ.
Sưu tầm không phải để trưng bày; mà là để cho các vật phẩm kể những câu chuyện về ký ức và kết nối di sản văn hóa.
Tất nhiên rồi.
Nhưng điều tôi biết ơn nhất là được gặp gỡ những người cùng chung niềm đam mê cái đẹp - những người sẵn lòng hỗ trợ và chia sẻ.
Việc sưu tầm cũng mang lại cho tôi sức khỏe tinh thần tốt.
Ngay cả khi đã gần 70 tuổi, tôi vẫn tiếp tục làm việc, tập thể dục, đọc sách, quản lý công việc kinh doanh và duy trì một lối sống cân bằng.
Điều đó cũng giúp tôi gặp gỡ nhiều người tài năng, khiêm tốn và thành công.
Tôi đã học được rất nhiều điều từ họ.
Đồng thời, thông qua việc tham gia các tổ chức thu âm, tôi góp phần quảng bá các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Tôi bắt đầu sưu tầm một cách nghiêm túc vào khoảng năm 2002. Ban đầu, tôi tìm mua xe đạp trong nước nhưng số lượng và chất lượng còn hạn chế.
Trong giai đoạn 2005-2006, tôi phát hiện ra rằng nhiều xe đạp Peugeot ở châu Âu không còn được sử dụng nữa. Tôi đã nhờ bạn bè và đối tác mang chúng về Việt Nam. Một số chiếc trông khá cũ, chỉ còn khoảng 40-50% về hình thức, nhưng thực tế, chúng vẫn giữ được đến 90% chất lượng. Sau khi được làm sạch và phục chế, chúng gần như mới hoàn toàn.
Trước năm 2010, tôi chủ yếu tập trung vào việc sưu tầm xe đạp. Giờ đây, ưu tiên của tôi là bảo tồn. Nhiều người thậm chí còn giao phó những chiếc xe đạp của họ - những kỷ vật quý giá - cho tôi chăm sóc.
Bởi vì mọi vật thể đều có linh hồn.
Chúng không chỉ là những vật thể; chúng là những nhân chứng của thời gian.
Khi nhìn họ, tôi thấy gia đình mình, những người thân yêu và một thời đã qua.
Những chiếc xe đạp, đồng hồ và máy may này giúp chúng ta hiểu về lịch sử để có thể trân trọng hiện tại hơn và sống nhân ái hơn.
Với tôi, việc sưu tầm không phải là để sở hữu.
Đó là về việc bảo tồn và kể lại những câu chuyện ý nghĩa về cuộc sống. VNS
