Năm 2024, vợ chồng tôi vô tình có một cơ hội được nghỉ dưỡng 3 ngày 2 đêm ở biệt thự Hilltop H211, trong khu Flamingo hồ Đại Lải. Đập vào mắt tôi ngay từ cổng ra vào là một tòa Villa với sân vườn tuyệt đẹp. Trải nghiệm kỳ nghỉ ở đây, vợ chồng tôi có một cảm xúc tuyệt vời như đắm mình trước một kiệt tác: cả về kiến trúc, kỹ thuật, tâm linh, chứa đựng một kho di sản; và trên hết là một sự chăm sóc rất chu đáo, đầy tình cảm và văn hóa của anh chị chủ nhà — anh Đào Xuân Tình và chị Khúc Thị Dậu.

Cảm xúc đong đầy vẫn theo tôi lúc rời xa biệt thự và trong tâm thức: tôi sẽ quay trở lại một ngày nào đó để tiếp tục cảm nhận những điều tôi chưa thể thấm được trong thời gian ngắn của kỳ nghỉ.

Ngày 27/6/2026 vừa qua, vợ chồng bạn chúng tôi - Khóa 1967-1970 trường Chu Văn An , từ Thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội. Nhóm bạn 10d chúng tôi quyết định đi đâu đó... Thật may, ý nguyện 'quay lại' của tôi đã được 'chuẩn y'.

Lần này đúng là cơ duyên. Vừa cất lời qua điện thoại, anh Tình đã nhận ra tôi, mà lúc đó tôi không hiểu là tại sao anh nhận ra tôi nữa — vì dù sao tôi cũng chỉ là một người khách lưu trú như bao người khác. Anh Tình hồ hởi tiếp nhận 'đặt phòng' của chúng tôi, hướng dẫn rất tận tình, chu đáo và hẹn sẽ từ Hà Nội lên tiếp chúng tôi.

12 thành viên của nhóm chúng tôi 'chiếm hữu' toàn bộ biệt thự và tự coi là nhà riêng của mình, từ phòng nghỉ, phòng khách đến khu bếp đầy tiện nghi, và hưởng thụ sự chăm sóc tuyệt vời của anh Tình cùng cháu quản gia.

Và chương trình khám phá bằng những câu chuyện dài 'bất tận' một cách tự nhiên chẳng có kịch bản trước. Anh Tình bắt đầu từ giải pháp kiến trúc, quá trình thiết kế rồi giải quyết các yếu tố kỹ thuật xây dựng: từ bản vẽ kiến trúc 3D, phối cảnh các góc, sân vườn, đưa các hình tượng Hà Nội xưa vào điểm nhấn của khu biệt thự, như cột đèn, phân đoạn lan can cầu Long Biên với những thanh thép và mối tán ri-vê của bản gốc. Dựa trên bản 3D thỏa mãn niềm đam mê, anh Tình triển khai các bản vẽ 2D để giải quyết các yếu tố kỹ thuật cụ thể.

Thiết kế móng nhà làm sao để không 'đổ mồ hôi' vào mùa nồm, lấy gió hướng Nam ra sao để toàn bộ tòa nhà được thông gió tự nhiên, cầu thang bộ toà nhà bên cạnh thang máy một cách hòa hợp và ghi dấu ấn kiến trúc Pháp cổ bền vững theo thời gian. Sự cầu kỳ nghiêm túc thể hiện từng chi tiết xây dựng từ chọn gỗ, chế biến lắp mộng toàn bộ để không co ngót, hiện vân gỗ tự nhiên, đến thanh nẹp cửa không tồn tại một cái đinh nào và đường viền liên tục có chân cắm chắc xuống nền. Tám lớp sơn tường quá bền với thời gian được thợ từ Hồng Kông thi công. Mỗi phòng, mỗi hành lang là một kiệt tác kiến trúc, một giải pháp hoàn hảo kỹ thuật. Những giải pháp kỹ thuật và kiến trúc cũng làm người sống trong đó không bị đứt đoạn với không gian thiên nhiên dù là trong sinh hoạt riêng tư ở buồng tắm.

Dường như đã mệt, chúng tôi quây quần xung quanh bàn trà tại buồng khách, thưởng thức những ly trà 'san tuyết' đậm đà và thơm dịu dịu.

Lúc này, một cách rất tự nhiên, anh Tình giãi bày hoàn cảnh của gia đình anh: một cặp cựu học sinh trường phổ thông Cao Bá Quát, khả năng của anh về trí nhớ, về tính kiên nhẫn quyết làm tới cùng niềm đam mê, về những đoàn khách quyền quý tới thăm như Công chúa Kuwait. Nơi đây từng đón các đoàn khách quốc tế đến chiêm ngưỡng những bộ sưu tập xe đạp Peugeot, máy khâu, đồng hồ từ cổ chí kim — những báu vật thời gian mà ngay tại chính quốc, nơi sản xuất ra chúng, giờ đây cũng không còn lưu giữ. Anh say sưa kể về hành trình bôn ba khắp thế giới để kiếm tìm từng chiếc xe Peugeot. Làm sao phải đúng phom dáng, cùng thời kỳ, đồng điệu về màu sắc, để rồi khi đặt cạnh nhau, anh thổi vào những thực thể vô tri ấy một linh hồn sống động — gắn kết sắt son như một cặp tình nhân, một cặp vợ chồng.

Anh Tình đi hết đề tài này rồi đề tài khác về bảo tồn truyền thống của dân tộc, về những buổi diễu hành trang phục Áo dài của phụ nữ Việt trên các xe đạp Peugeot thuộc bộ sưu tập của gia đình, rồi dừng lại ở câu chuyện Tâm linh. Anh sang Brazil mua được hai tấm đá quý, cắt ghép đối xứng nhau thành bức tranh đá tuyệt đẹp. Không biết có phải là hữu duyên hay không, nhưng khi cắt viền đá đưa vào khuôn tranh để phù hợp với tầng nhà — không cao hơn, không thấp hơn — chính các cháu nhà anh phát hiện ra hình tượng 'Quan Âm Bồ Tát' ngự trên đài sen, hình tượng phật tử phủ phục dưới đài sen mà anh cũng không nhận ra ban đầu. Dường như Phật Bà đã cầm tay anh cắt chính xác như vậy.

Nhìn anh, tôi thấy anh tràn đầy năng lượng, nhanh nhẹn và đầy trí tuệ của một người mà môn thể thao nào cũng biết chơi, cũng tài. Anh tự hào 'khoe': năm nay 68 tuổi rồi, nhưng chưa bao giờ đưa một viên thuốc vào người.

Chúng tôi theo chân anh bước vào không gian lưu giữ các bộ sưu tập di sản. Trước mắt chúng tôi là những chiếc xe đạp Peugeot kiêu hãnh, những chiếc máy khâu Singer vang bóng một thời, rồi đến bộ sưu tập đồng hồ phong phú từ những chiếc Slava của Liên Xô, Seiko của Nhật cho đến các loại đồng hồ chuông cổ. Tất cả đều là những cỗ máy cơ khí vận hành bằng bánh răng và con lắc, kết hợp cơ cấu gõ chuông tinh xảo, có niên đại trải dài từ những năm 1800-1915-1955 cho đến thập niên 1990. Có những hiện vật cổ hiếm và độc bản đến mức ngay cả trong bảo tàng của dòng tộc Peugeot tại chính quốc cũng không hề lưu giữ.

Hơn 200 chiếc xe đạp cùng hàng loạt hiện vật quý giá khác được anh lưu giữ trang trọng tại một phần tầng một và toàn bộ tầng hầm biệt thự. Mỗi chiếc xe tại đây là một câu chuyện ly kỳ về nơi chúng từng 'ở' trước khi về với anh. Đó là hành trình anh lặn lội tìm kiếm, thuyết phục chủ cũ nhượng lại để anh mang về 'kết đôi' với 'anh' hoặc 'chị' đã có sẵn trong bộ sưu tập của mình. Anh hào hứng kể cho chúng tôi nghe những giai thoại được người Hà Nội chính gốc đúc kết: xe từ 'Tân thế giới' (xe nhập về qua đường châu Mỹ) thời đó được đánh giá giá trị gấp ba lần so với xe từ lục địa Pháp đưa sang. Hay câu chuyện anh may mắn mua được cả lô lốp chính hãng mà người chủ cũ đang loay hoay không biết tiêu thụ vào đâu.

Để đánh giá chính xác chất lượng còn lại của một chiếc xe cổ, anh đã phải đúc kết bằng cả một đời kinh nghiệm quan sát và học hỏi. Anh bảo, ở Hà Nội hiện nay chỉ còn đúng hai người thợ biết cách bảo dưỡng, cân vành, tháo lắp đúng theo tiêu chuẩn kỹ thuật nguyên bản của nhà chế tạo, và chỉ có họ mới đủ trình độ làm anh thỏa mãn. Sự cầu kỳ, khắt khe của anh thể hiện qua từng chi tiết nhỏ nhất: ngay cả đôi 'tai hồng' xiết may-ơ vào khung xe khi vặn chặt cũng bắt buộc phải nằm song song với mặt đất...

Trong căn hầm ấy, có một câu chuyện đầy cảm động được kể ra: một chiếc xe Peugeot “Nữ hoàng” màu đồng năm 1980 mới tinh, nguyên bản từng được anh đưa ra đấu giá để gây quỹ cho câu lạc bộ 'Di sản Áo dài Việt nam'. Cuộc đấu giá hôm đó kịch tính đến mức anh đã phải trực tiếp đứng ra dàn xếp, thuyết phục để hai cô cháu nhường nhịn nhau — khi một người tha thiết muốn sở hữu chiếc xe để thỏa nguyện ước vọng của người cha già, còn người kia lại muốn mua để làm quà tặng mẹ. Chữ 'Hiếu' hòa vào niềm đam mê đồ cổ tạo nên một ký ức thật đẹp.

Anh lại hào hứng kể về tính khí 'quái dị' của Armand Peugeot (1849 - 1915), người đàn ông vĩ đại đã sáng lập ra hãng xe danh tiếng này. Nhưng chính cái sự 'quái dị', lập dị đầy thiên tài đó đã dẫn dắt ông kiên định đi qua hết từng giai đoạn thăng trầm của lịch sử phương tiện giao thông: từ những chiếc xe đạp thô sơ đầu tiên, đến động cơ hơi nước, động cơ diesel, và phát triển rực rỡ thành thương hiệu ô tô Peugeot nổi tiếng toàn cầu ngày nay.

Anh bảo anh không sưu tầm tranh, mà anh 'sưu tầm' những họa sĩ có cùng gu, cùng tư tưởng. Anh mời họ đến, lưu lại trong căn biệt thự để vẽ nên những bức chân dung ghi lại sắc thái của từng thành viên gia đình tại những thời điểm khác nhau. Tất cả đều được đặt trang trọng trong những chiếc khung có kích thước phi truyền thống 45x54 cm(?) do chính anh định lượng. Độc đáo hơn cả, hình bóng của ông tổ Armand Peugeot cũng được người họa sĩ tài hoa vẽ lại ngay trong lòng một chiếc mâm gỗ cổ — chiếc mâm mang kích thước chuẩn mực của những gia đình vương giả thời Pháp thuộc.

Nhìn ngắm những tạo tác ấy, tôi chợt nhận ra một triết lý sâu sắc: Người Pháp có thể là những người sáng tạo ra những chiếc xe, gửi gắm vào đó tất cả cảm xúc và trí tuệ của họ; nhưng chính người Việt lại là những người thấu cảm và lưu giữ trọn vẹn phần hồn cốt ấy. Chẳng thế mà trong một sự kiện triển lãm danh giá ngay tại nước Pháp, anh Tình đã vinh dự được ban tổ chức ghi tặng dòng chữ đầy trân trọng: 'Công nhận mẫu xe này là mẫu xe đẹp nhất do người Việt Nam bảo tồn và lưu giữ'. Người Việt mình là vậy, luôn biết duy mỹ, trân trọng và nâng niu cái đẹp, dù cái đẹp đó đến từ đâu và đã xuất hiện từ bao giờ!

Quay về với những chiếc máy khâu rất cổ, có hình thù chẳng giống những chiếc Singer cách đây mấy chục năm, thời mà chúng tôi khi đang đi học nước ngoài săn lùng, mang về nước làm kinh tế cứu nhà khi cuộc sống quá khó khăn. Nhưng các Cụ máy khâu "tiền sử" ấy trên bộ chân gang cổ vẫn tạo ra đường may chẳng kém gì máy hiện đại bây giờ. Nhưng đi với Cụ là những chiếc bàn gỗ phải 'thọ' bằng các cụ đó — từ các tấm gỗ bị vùi lấp dưới bùn cát biển không biết từ bao giờ.

Hành trình tham quan bảo tàng Heritage lưu giữ các bộ sưu tập trong villa Hilltop H211 Flamigo Đại lải tạm dừng, chúng tôi đã thấm rất sâu, cảm phục trí tuệ, sự kiên nhẫn, lao động không mệt mỏi của vợ chồng anh Tình, chị Dậu — nhà Kỷ lục gia được thế giới công nhận.

Cũng vì sao anh chị tận tình chu đáo với đoàn chúng tôi như thế. Anh chỉ nói một câu: vì các anh là học sinh Chu Văn  An (trường Bưởi) đầy tự hào mà còn là lớp chuyên Toán thứ 2 của Hà Nội, 60 năm rồi còn gì.

Ra về đoàn chúng tôi còn bâng khuâng mãi!

                                                             Hà Nội, ngày 28 tháng 6 năm 2026.

                                                                                Nguyễn Bá Tân.